Haastige spoed.

Haastige spoed is zelden goed, nu wel want het is half twaalf, ik heb nog een half uur om iets te schrijven. Ik had er vandaag nog niet over na gedacht, meestal schiet me wel iets te binnen in de loop van de dag of er gebeurt iets , ik zie iets, ik hoor iets, ik lees iets. Vandaag niet, een beetje saaie dag, niet vervelend, maar van dertien in een dozijn. Ik zal jullie er niet mee lastig vallen. Wel om over na te denken, niet om naar te kijken, is het in de brand steken van een met benzine overgoten Syrische piloot, hoe ver ga je in een oorlog of hoe noem je deze strijd voor het stichten van een kalifaat dat mensen onderdrukt in naam van het geloof. Het zijn mensen die gruwelijke moorden plegen om angst te zaaien in de harten van iedereen die voor vrede en verdraagzaamheid is, geweld heeft nog nooit iets opgelost, het kost alleen veel levens, zorgt voor verdriet en enorme trauma's. De enigen die er wel bij varen zijn de wapenhandelaren, wie dat dan ook zijn, zij worden rijk in een arme wereld. Gruwelijke beelden zijn niet alleen van deze tijd, snuff movies heetten ze vroeger. Ik herinner me eentje waarop te zien is dat rebellen in Liberia de oren afsnijden van Samuel Doe, de president, verder gaan met bier drinken terwijl de man verminkt wordt, pijn lijdt, vernederd wordt en uiteindelijk wordt gedood. Het verhaal gaat dat de rebellen delen van zijn lichaam hebben opgegeten, omdat hij een tovenaar was. Samuel Doe was door een gewelddadige coup aan de macht gekomen, dictator, zo'n einde is onmenselijk, net als zijn bewind, maar hoe kan je de rekening vereffenen op een menselijke wijze als je zelf alle regels aan je laars lapte? Als hij voor het gerecht berecht zou zijn geworden, had hij misschien een straf gekregen waarvan de slachtoffers en nabestaanden schande hadden gesproken, maar was dit gerechtigheid of waanzin?

Stemming.

Gisteravond schreef ik tot twee keer toe mijn dagelijkse verhaal en tot twee keer toe verdween het geschreven bericht in de lucht in plaats van op de weblog toen ik op 'verwerken' drukte. Jammer, maar het gaf geen ergernis, zoiets kan gebeuren, misschien had ik iets verkeerd gedaan, ik weet het niet. Ergernis en het ontstaan ervan, hoe je stemming kan omslaan, dalen tot een dieptepunt en hoe weinig invloed ik daar op heb, ik moest denken de reis naar de Noordkaap. We gaan met de boot van Helsinki naar Tallinn (Estland), aangekomen rijden we door de stad, het begint te miezeren, de weg is slecht, ze rijden hier als idioten, we gaan verkeerd op een snelweg en via een prachtige binnenweg proberen we weer op de goede route te komen. We rijden met een kaart, ouderwets romantisch, betrouwbaar, maar niet altijd duidelijk, we redden ons er mee en hebben geen haast. We rijden in de regen door een prachtig landschap, maar ik heb er geen oog voor, een camping met een warme douche is ver weg. We komen weer op de goede weg, hier moet een camping zijn volgens de kaart, de enige in de wijde omgeving, we vragen aan mensen naar de plek, maar er is niks, geen camping te bekennen. We rijden langs oude vervallen fabrieks complexen, grote landhuizen die betere tijden hebben gekend, we gaan terug en zoeken nog eens, hier moet het echt zijn, het regent nog steeds en een lichte wanhoop komt over me, ik zie Joop ook twijfelen, er is geen camping. We zien een bordje met een bed, rijden het pad op, komen bij een verlaten huis met op de deur een briefje dat er om zeven uur 's avonds iemand zal zijn en volgens mij ook een telefoon nummer, waarvan de eigenaar niet antwoordde. Vertwijfeld lopen we om het huis, er zit niks anders op om door te rijden, waar zijn we beland? Met tegenzin stap ik op de motor, we rijden verder, de volgende camping is over 100 kilometer of zoiets, ik weet het niet meer. Reizen is onderweg zijn met alles wat er bij hoort, maar soms lukt het even niet, de weg naar huis is nog ver. Een bordje met een bed, we slaan links af, door de regen komen we bij een houten schuur met een zware deur. Parkeren, de deur is open, pas op voor je hoofd het is laag, er komt een man aan die ons niet verstaat, hij roept zijn vrouw die engels praat, alle kamers zijn vol, maar we zijn moe, op en willen niet verder rijden. We vragen of we onze tent achter het huis op mogen zetten, geen probleem en we kunnen boven douchen, er is een achter ingang die we kunnen gebruiken. Een prachtige plek achter een schuur, het regent nog, we zetten de tent op, modder, alles is nat, maar we hebben onderdak en na het douchen gaan we naar binnen, een restaurant in een oude schuur met een muur van een meter dik. We kunnen hier eten, er zijn nog meer mensen, we bestellen een groot glas bier en een voorgerecht van gefrituurde varkens botjes en een hoofdgerecht met vlees, zo lekker heb ik de afgelopen jaren niet gegeten. Nog een bier en we praten er over hoe het mogelijk is dat je stemming, je gemoedstoestand zo beinvloedbaar is door slecht weer, geen camping, een verkeerde weg en al dat soort dingen, terwijl dat helemaal niet nodig is, want hier zitten we, warm met alles wat we wensen, aardige mensen die ons helpen en een plek om te slapen. Het zijn de lessen die we leerden onderweg, toen ik vanavond met de hond liep zag ik de weg weer die we toen reden voor me met alle details.De volgende morgen een ontbijt met verschillende soorten brood, koffie, met de hand gesneden plakken kaas en ham, in pakken en later weer regen, het deerde ons niet, er komt altijd een plek om te rusten bij vriendelijk gastvrije mensen.

Storing

Vanavond zijn de verhalen verdwenen, storing, ik weet het niet. ik ga slapen,.

People are strange.

Zondag, uitslapen als ik vrij ben (wat is vrij?) koffie, sinasappels persen, een gekookt eitje met geroosterd brood meer kan ik niet wensen. Mijn moeder is thuis, we drinken koffie, we praten eerst over koetjes en kalfjes, zo gaat dat, ze vraagt naar mijn zoon, bijzonder zonder omwegen, hoe het met hem is nu hij alleen is (net als ik, maar daar hebben we het niet over) en hoe het gebeurde zo plotseling. We praten over kinderen, ze vertelt over ons toen we jong waren, dat ze ook 's nachts voor ons moest zorgen, want mijn vader had nachtmerries zei ze, hij werd wakker met herinneringen aan de oorlog, gevangenschap en wist niet meer waar hij was, kon er niet over praten, nooit. We hadden het moeilijk, zei ze, hij kon niet werken, we gingen drie weken naar een huisje van oom Job in Zeegse om tot rust te komen, eind jaren vijftig, ik moest voor drie kinderen zorgen. Wat weet ik weinig van mijn moeder en vader, hun verleden, wat ze dachten over ons, hoe ze groot zijn geworden, hun jeugd, wat vonden ze van hun ouders. Heel af en toe vertelt mijn moeder iets over haar leven zonder dat ik er naar hoef te vragen, een lang leven, er is nog zo veel te vertellen, maar durf ik dat? De veranda opgeruimd, ruimte om het voorjaar te beginnen, een kleine tafel om bij te zitten uit Lichtenvoorde, waaraan ik de krant kan lezen, kan ontbijten zitten op een blauw geverfde stoel van een rommel markt. Kinderen en ouders zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden, altijd, een kus, koffie, ik kijk je aan, erbarme dich, muziek, pasen, ik ga naar huis, alleen, maar er is altijd liefde. People are strange, the Doors, gisteravond de eerste plaat gedraaid, daarna alles in de goede volgorde, ook live. Doors passion zo vlak voor pasen.

De waan van de dag.

Een opgeblazen iets, iets zonder feitelijke inhoud dat is een hype, het komt steeds vaker voor, in het nieuws, krant of televisie, het gesprek op het werk, onder het sporten of in de wandelgang. Er gaat geen dag voorbij of er is wel een hype die dezelfde dag een schone dood sterft om de volgende dag plaats te maken voor het zoveelste opgeklopte nieuwtje waar eigenlijk niemand op zit te wachten. Mijn moeder maakte vroeger Haagse Bluf, alle ingredienten in een kom en vlak voor gebruik stijfkloppen, een toetje dat heerlijk zoet was en smolt op de tong, het was meer lucht dan inhoud, zoals veel televisie programma's anno nu. Geen journaal, dat verbaasde me, in verband met gebeurtenissen luidde de ondertiteling en de volgende dag was het eerste kwartier ingeruimd om verslag te doen van deze storing, dat verbaasde me nog meer. Was er geen nieuws dat belangrijker was? Een journalistieke hype die breed uitgemeten werd, terwijl overal op de wereld van alles gebeurde waar ik graag van op de hoogte was gesteld. Nieuws is geen lang leven beschoren, met de krant van gisteren steek ik de houtkachel aan, ik knip een foto uit, een herinnering en plak die op de keukendeur om het niet te vergeten. We moeten zoveel niet vergeten, maar de waan van de dag bepaalt ons denken, een ijdele gedachte dat we ervan leren.

Hype.

De hype van de dag, het kan nog net voor twaalf uur, morgen meer, nu even geen tijd.

Wakker.

Gisteravond kon ik moeilijk in slaap komen, ik bleef lang wakker. Met een boek ging ik naar bed om nog even te lezen, meestal val ik dan vanzelf in slaap, nu hoorde ik de kerkklok twaalf uur, één uur, twee uur, drie uur en vier uur slaan, ook de halve uren hoorde ik de klok slaan, van vijf uur weet ik het niet meer, wel dat ik er tegen zessen uit moest om de hond uit te laten en de pony buiten te zetten voordat ik naar het werk zou gaan. Een kort nachtje, maar in een toestand van half slaap kwamen er allerlei ideeën voorbij om het huis op te knappen en ook nog in een bepaalde volgorde, het ging van de bijkeuken, keuken, kamer, halletje voor naar boven, hal, badkamer en uiteindelijk de slaapkamers. Buiten ben ik niet geweest, maar daar had ik al plannen voor, ik ga ze niet opschrijven, ze komen vanzelf weer in mijn hoofd terug en anders maar niet. Geen wonder dat ik niet in slaap kan vallen met zoveel aan en in mijn hoofd, 's nachts moet niet alleen het lichaam, maar ook de geest uitrusten, ik heb er niet altijd stuur over. Vandaag overigens heerlijk gewerkt en toen ik thuis kwam direct begonnen om de plannen uit te voeren, zodat het er niet bij blijft. Straks weer met een boek naar bed en ik val als een blok in slaap.

Herdenking.

Gisteravond zag ik in het journaal beelden van de herdenking van Auschwitz, toespraken van regeringsleiders, de ontroerende toespraak van Roman Kent (geboren Kniker, Lodz, 1929) die voor een elfde gebod pleitte: Wees nooit een omstander. Bij herdenkingen aan de oorlog denk ik meestal al mijn vader, die op de avond van 4 mei vlak voor acht uur het raam open deed en ons toeriep dat we stil moesten zijn, we zaten twee minuten stil op de rand van de stoep, waarna we weer verder voetbalden. Later gaf ik die twee minuten hun eigen betekenis van herinnering. Na het jourrnaal draaide ik de Mauthausen Cyclus van Mikis Theodorakis, een LP die ik lang geleden kocht op een rommelmarkt en ik dacht aan de keer waarop deze Cyclus werd uitgevoerd in de kerk van Hellum, origineel en live. Op zaterdagmiddag was de generale repetitie, ik was bezig om tekeningen, portretten van gevangenen, soldaten, slachtoffers op te hangen, toen de hele cyclus werd gerepeteerd. Ik zat achter in de kerk als enige aanwezige en het was zo ontroerend mooi in deze kerk, tranen in mijn ogen. De uitvoering met publiek was ook mooi, maar anders, mijn vader en moeder waren erbij, dat was heel bijzonder, in een kerk met tekeningen en schilderijen, die ik gemaakt had, ze zeiden er niet veel over, maar ze waren er! Hierna draaide ik de CD van Joe Zawinul, Mauthausen ... vom grossen Sterben hören..., chronicles from the ashes. Het vertelde verhaal van een overlevende van het kamp Mauthausen, met muziek van Joe Zawinul, het is meer een hoorspel met geluiden, naderend gestamp van soldatenlaarzen, geknars van treinen op het spoor, geschreuwde bevelen klinken door de muziek. Beklemmend mooi, ontroerd zat ik in mijn stoel te luisteren in het donker, één kaarsje aan.

Gisteren las ik in de krant dat Ralph Prins was overleden. Op de kunstacademie kreeg ik les van hem op zijn eigen onorthodoxe manier; vergeet wat je geleerd hebt, wat je ziet, vertrouw op je hand en je hoofd, laat je hand gaan en zie wat er van komt.
Hij maakte het indrukwekkende monument met de gebogen treinrails in Westerbork en nog meer herinneringsmonumenten, bijzonder gezien zijn Joodse afkomst en geschiedenis.