Een paar dagen weg.
Ik ga een paar dagen weg, de zorg voor de dieren is geregeld, dat vind ik heel fijn, ze hebben aandacht en eten nodig, net als mensen, maar ze kunnen het niet zelf. Dat is een zorg minder, ik blijf het moeilijk vinden om weg te gaan uit het huis waar ik me vertrouwd voel, een veilige omgeving. Als ik eenmaal weg ben valt het mee, onderweg zijn is een avontuur, het maakt niet uit of ik naar lauwersoog ga met de camper of naar de noordkaap op de motor, ik vergeet mijn huis en alles er omheen, reizen maakt mijn hoofd vrij van zorgen. Zonder reizen kan ik me ook heel gelukkig voelen thuis, hier is alles wat mijn leven nodig heeft, muziek, boeken, verf, potloden, verrotte kozijnen die ik moet vervangen, een groentetuin, tuinstoelen waarin ik kan liggen in de zon. Morgen weg, ik weet niet of er wifi is, ik schrijf mijn verhalen en zie wel of ze over komen, het kan altijd later, niet ongerust zijn.
Relax.
Frankie goes to hollywood staat op, relax dat is wat ik de komende week ga doen, een week niet naar het werk, tijd om dingen te doen die ik wil, belangrijk vind of niks doen, hangen op de bank, onderuit op een tuinstoel in de zon, tot diep in de nacht muziek draaien, lekker koken, de groentetuin omspitten, zaadjes in bloempotten in de kas of zaaien in de tuin. Dingen doen die eigenlijk geen zin hebben, waarvan ik later denk waarom heb ik het gedaan, ik had ook een boek kunnen lezen of iets zinnigs doen, maar wat is dat? Daar ga ik over nadenken, wat zijn zinnige dingen om te doen en zijn die belangrijker dan onzinnige dingen? Ik ben ooit eens een week bezig geweest om een zonnescherm boven de serre te maken, uiteindelijk werd het niets, maar de verschillende constructies die ik gemaakt had waren heel inventief. Op dat moment had ik er niks aan, teleurstelling, maar later kon ik de techniek die ik bedacht had om de constructies te maken voor andere dingen gebruiken, ook van mislukkingen leer ik, misschien wel het meeste. Een leraar op de kunstacademie zei, slechte tekeningen moet je niet weggooien, daar kan je het meeste van leren. Frankie zingt, Relax en even later, what it is it good for, war?
Herdenkingen.
2015, zeventig jaar geleden kwam er een einde aan de tweede wereld oorlog, het wordt herdacht op datum in volgorde waarin plaatsen bevrijd werden, ik volg het in de krant. Zeeland, de slag om de schelde wordt nauwelijks genoemd in tegenstelling tot de mislukte actie bij arnhem en nijmegen, waarover nogal wordt opgegeven in boeken en films, het is geen wedstrijd in bekendheid, moedig gedrag of zoiets, het was een oorlog, strijd tegen onrecht en een ideologie waar miljoenen mensen achter aan liepen, wat zouden wij doen in een tijd van werkloosheid, armoe, een steen is snel gegooid, maar niemand is zonder zonde, gelukkig maar dan hoeven we niemand te veroordelen. Of juist wel, ben je altijd verantwoordelijk voor je daden, verricht in de onbezonnenheid van je jeugd of verscholen achter het opvolgen van orders, word je er van vrij gepleit door de loop van de geschiedenis, je kon niet anders dan meelopen of had je moeten nadenken, je hoofd gebruiken in plaats van de massa te volgen en te vergeten wie je bent, iemand die na kan denken over goed en fout en tegen de gangbare mening in kan gaan, niet bang is om te zeggen waar het op staat, wat jij denkt. Herdenken op 4 mei, stil zijn om acht uur 's avonds terwijl je net lekker aan het voetballen bent, stoeprandje of je verstopt hebt in de brandgang samen met het meisje op wie je verliefd bent, bijna nog spannender dan de oorlog in mijn beleving op dat moment, maar ik wist nog nergens vanaf, dat kwam later pas. Zwijgen over wat je voelt en wat je hebt gezien, het niet onder woorden kunnen brengen van de gruwelijkheden die je hebt meegemaakt, de martelingen die je hebt ondergaan, onbeschrijfelijk leed dat een leven verwoest, maar dat besef je niet als je het overleefd hebt. Het komt later terug in de stilte van de nacht, je probeert het te vergeten in een roes van alcohol, maar daardoor slaat het ongenadelijk toe in herinnering en beleving, niemand mag dicht bij je komen, jullie begrijpen het niet, nooit. Motor weekeinde naar de luneburgerheide met op zondag een bezoek aan het kamp bergen-belsen, een kale vlakte met wat gedenkplaatsen, een grote hal waar foto's hangen, informatie, een ruimte waar een documentaire kan worden bekeken over de bevrijding van het kamp. Nooit eerder heb ik zo getwijfeld aan het goede in de mens, hier was te zien hoe ook ik kan veranderen in een ongevoelige meedogenloze moordenaar als ik een een meeloper word, een onnadenkende volger van hardschreeuwende leiders die ons van alles beloven en heel goed weten wat ze zeggen, ze zaaien haat en verdeeldheid.
Oranje voetbalschoenen.
Ik kijk naar de samenvattingen van de gespeelde eredivisie wedstrijden, het wordt oranje voor mijn ogen, voetbalschoenen moeten zwart zijn, het doet zeer aan mijn ogen, maar wie kijkt er nog naar voetbal?
Klompen en kleren.
Ik heb een tijd alleen maar op zweedse klompen gelopen, hout met leer aan de bovenkant. Waarom weet ik niet meer, ze lopen heerlijk als ze zijn ingelopen, noorse sokken aan, misschien vond ik het stoer of apart, het was in de tijd dat ik op de kunstacademie zat. Ik had mijn lange haren laten knippen door een kapper aan de friesche straat, ik kwam er langs en opeens dacht ik het is mooi geweest. Mijn vader blij, maar verder was er niets veranderd aan mij. In de vierde klas van de havo droeg ik oude kleren, van mijn opa witte overhemden waarvan de kraag en de manchetten eraan geknoopt konden worden, van mijn andere opa kreeg ik een lange witte regenjas, die ik droeg tot die versleten was. Mijn moeder herstelde met tegenzin mijn spijkerbroeken tot ze vol met stukken zaten, ze naaide jassen en overhemden voor me uit oude kleden naar eigen ontwerp. Niets was te gek. We gingen schoenen kopen, ik mocht ze voor het eerst zelf uitzoeken, suede schoenen met spekzolen, bordeelsluipers werden ze genoemd, toen ze in de mode kwamen kocht ik ze niet meer. Kleren maken de man, zei mijn vader, ook een punt waarover we van mening verschilden, hij liep altijd in een pak met stropdas als hij de deur uit ging, thuis was het wat informeler, een schapelwollen vest door mijn moeder gesponnen en gebreid was zijn favoriete kledingstuk. In de zomer droeg hij een lange korte broek met padvinderskousen en een poloshirt van onbekend merk. Vroeger kreeg ik voor de kerst een lange broek, een rood colbertje van tinneroy, ribbeltjesstof, met een leren kraagje en een een vlinderdasje met parel. Daarna heb ik nog 1 keer een stropdas gedragen, toen ik met broer Kees optrad als the blues brothers op de bruiloft van Peter en Monique. Ik draag wat lekker zit.
De moeite waard.
Wat maakt het leven de moeite waard, denk ik als ik het even niet meer weet, moe, een hoofd vol met plannen, een hond die niet luistert, een oude motor, een oude vw bus, oude draaitafel, versterker, speakers, een mooi huis, maar alles heeft onderhoud nodig, net als ik. Het is mooi weer, ik spit in de tuin, onkruid wieden, waar doe ik het voor, zaadjes in de kas, spinazie, snijbiet, pluksla, alles ontkiemt en komt op, water geven, verder hoef ik er niets voor te doen. Een beetje rommelen rond het huis is het mooiste wat ik kan bedenken, wat timmeren in de schuur, een uur door het land lopen met de hond, ik hoor het paard hinniken, tevreden, ik stap op de motor en rijd twee uur door de provincie, gelijk een afspraak voor een nieuwe achterband gemaakt, de bus schoon gemaakt, nu de binnenkant nog, om vijf uur een biertje, plaat op de draaitafel en lezen, het koken kan nog wel even wachten. Zo rijgen de dagen zich aaneen tot de ketting van mijn leven, elke dag een kraaltje, een verhaaltje, het kan niet mooier.
Lezen.
Onder de dekens met een zaklantaarn stiekem lezen terwijl ik al lang had moeten slapen, er was altijd wel een boek. Jacob sliep bij mij op de kamer, wat ouder dan ik, waarom hij er was wist ik niet, het was gewoon zo, boekjes van jerry cotton las hij en ik ook, rode oortjes, heel anders dan winnetou en old shatterhand, arendsoog en witte veder. Niet veel later las Ik jan cremer, jan wolkers, mijn vader pakte een boek af, misschien las hij het, ik heb het nooit meer terug gezien, censuur van de verkeerde orde. Waar komt de liefde voor het geschreven woord vandaan, bijbelverhalen, sprookjes van grimm, verhalen die werden voorgelezen, hoorspelen op de radio waar we naar luisterden, ademloos luisterde ik er naar, woord voor woord, ontroerd, meegesleept in het verhaal, ik werd pas wakker als het verhaal uit was, afgelopen en nog steeds is het einde van een boek vaak een afscheid van een goede vriend, die ik mis tot ik in een volgend boek begin, zo gaat het maar door. Lezen.
Onduidelijk.
Mijn zoon Jelmer vroeg er naar, net als vriend Jolle, welke geliefde is overleden, na mijn korte berichtje op stille zaterdag. Het was een gedachte aan het verhaal over Jezus, die was gestorven en in zijn graf werd bijgezet, op stille zaterdag rustte hij daar nog voordat hij op paaszondag opstond uit de doden, zo gaat het verhaal. Jolle was verrast, verbaasd, hij wist niet over wie het kon gaan, je verteld iets, maar je laat ons raden over wie het gaat, was zijn verwijt. Misschien moet ik duidelijker zijn. Hij dacht dat ik moest denken aan Marieke, een verhaal apart, die verdronk toen de Rijnboot waarop ze werkte, zonk, het was in april, maar daar dacht ik niet aan. Toen Jolle het ter sprake bracht, kwamen heel veel herinneringen terug, hoe verliefd ik was, het eerst nog niet doorhad of het niet wilde weten, maar de laatste nacht toen we naar het strand liepen, waar we voor het eerst zoenden en terug liepen naar van Zanten, bloembollenbedrijf, sloeg de liefde in alle hevigheid toe. Ik reisde naar Londen met kerst om haar te zien, ze werkte daar als au pair, niks geregeld, op de bonnefooi, ik wist niet waar ik zou slapen, alle vertrouwen van de wereld. Zo mooi was het om door die stad te zwerven, verliefd en alleen oog voor elkaar, niets anders telde dan wij samen. Nu leef ik al een tijd alleen, ik ben er langzaam aan gewend geraakt, het is goed zo, ik heb het samen zijn achter me gelaten in de eenvoud van het alleen zijn.